बेनी, २९ असोज – गाउघरमा पशुपालन गर्नेहरुको संख्या घट्दै गएपछि कृषीमा उत्पादन बढाउन म्याग्दीमा मानव मुत्र (पिसाव) को प्रयोग गर्न थालिएको छ । गाईभैँसी तथा कुखुरा र भेडाबाख्राको मलमूत्रबाट तरकारी र खाद्यान्न उत्पादन गर्दै आएका यहाँका किसानले उत्पादन बढाउन मानव मुत्र प्रयोग गर्न थालेका हुन । मानव मुत्रको प्रयोगबाट किसानको उत्पादन र आम्दानी बढ्ने भएपछि
मङ्गला गाउँपालिकाले मानव मुत्र संकलन अभियान सुरु गरेको छ । किसानको उत्पादन बढाउने अभियानलाई सफल बनाउन गाउँपालिकाले पहिलो पटक आफ्नो ५ नं. वडाका सवै विद्यालय, सार्वजनिक स्थान र घरका शौचालयमा राख्नका लागि जर्किन (ग्यालिन) प्रदान गरेको छ । गाउँपालिकाले दिएको त्यही ग्यालिनमामा नै पिसाब गर्ने र संकलित पिसाब खेतबारीमा लगाइएको बालीनालीमा प्रयोग गरी उत्पादन बढाउने अभियान सुरु गरिएको गाउँपालिका अध्यक्ष सतप्रसाद रोकाले वताए । यो कार्यक्रम अहिले मंगला गाउँपालिका-५ अर्मनमा सुरु गरिएको हो ।
कृषि उत्पादनमा पिसावको प्रयोग जिल्लामा नै पहिलोपटक मंगला गाउँपालिका-५ अर्मनका किसानले गरेको शिशु कल्याण मावि अर्मनका प्रधानाध्यापक चित्रबहादुर बुढाथोकीले वताए । उनको विद्यालयले दुई बर्ष पहिलेदेखि नै शौचालयमा ग्यालिन राखेर पिसाव संकलन गरी विक्री गर्दै आईरहेको छ । यसबाट विद्यालयलाई पनि आम्दानी भएको छ । विद्यालयले अहिलेसम्म ३१ जर्किन मानव मूत्र बिक्री गरिसकेको छ । बजारमा पाइने रासायनिक मलभन्दा मानव मूत्रको प्रयोगबाट उत्पादन राम्रो हुने किसानहरुले वताउछन । मानव मूत्र विशेषगरी सुन्तलाखेती र मकै बालीका लागि राम्रो हुने कृषि विज्ञको भनाई छ ।
मङ्गला गाउँपालिकाका कृषि प्राविधिक जगत बानियाँका अनुसार अगुवा किसानलाई कृषि बालीमा मानव मूत्रसम्बन्धी पाँच दिने तालीम दिइएको छ । तालीम पछि किसानले मानव मूत्रबाटै तरकारी फलाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरे अनुसार काम गरिरहेका छन । उनका अनुसार पिसाबमा क्याल्सियम, फस्फोरस भएकाले रासायनिक मलभन्दा धेरै गुणा राम्रो हुन्छ । घरपरिवारमा भन्दा विद्यालय र सार्वजनिक स्थलमा मावन मूत्र संकलन अभियान प्रभावकारी भएको छ ।
ग्यालिन राखेपछि शौचालयमा मूत्र विर्सजन गर्ने स्थानीय र बटुवाले यसैमा पिसाव गर्ने गरेका छन । पशुपालन गर्ने क्रम विस्तारै घट्दै गएपछि किसानलाई यो प्रविधिबाट तरकारी खेती गर्न सिकाइएको अध्यक्ष रोकाले बताए । मानव मूत्रबाट तरकारी उत्पादन साह्रै राम्रो हुनुका साथै रोग पनि नलाग्ने भएकाले तालिमपछि यहाँका किसानहरु खुशी भएका छन् । तरकारी बालीमा प्रयोग गर्दा एउटै परिवारका भएमा सोही दिनमा र धेरै परिवारको भएमा जम्मा गरेर एक महिनामा बाली प्रयोग गर्ने गरिएको छ । एक लिटर पिसाबमा तीन लिटर पानी हालेर बोटबिरुवा र बालीमा राख्न सकिनेछ ।