बागलुङ, ८ भदौ– सदरकामपछिको दोश्रो ठूलो सहर बुर्तिवाङमा केन्द्रिय बिजुली छैन । स्थानीय रुपमा उत्पादित लघुविद्युतबाट घर–घरमा बिजुली बालेपनि धेरै खपत हुने व्यवसाय, उद्योग र कारखाना चलाउन सकिने अवस्था थिएन । तर अब यो धेरै दिन रहने छैन । भदौ मसान्तभित्रै बुर्तिवाङबासीले राष्ट्रिय प्रसारण लाइनको बिजुली बाल्न पाउने भएका छन् ।
नेपाल विद्युत प्राधिकरणको बागलुङ वितरण केन्द्रले बुर्तिवाङ लक्षित काम अन्तिम चरणमा पु¥याएको छ । अब बुर्तिवाङ बजारमा प्रसारणको औपचारिक थालनी मात्रै गर्न सकिने गरी सबै काम सम्पन्न भैसकेको प्राधिकरणको बागलुङ बितरण केन्द्रका प्रमुख शिवनारायण गोशालीले बताए । त्यसका लागि बुर्तिवाङ बजारबासीले घर–घरमा वायरिङ पनि गरिसकेका छन् ।
यसअघिको लघुविद्युत बालेकोले कतिपय घरमा त्यसकै संरचनासमेत थियो । गत बैशाख १ गते बाल्ने योजनाका साथ केन्द्रले काम गरेको थियो । चैत महिनामा लकडाउन सुरु भएकोले काम रोकिएको थियो । ‘लकडाउनले रोकिएको काम सम्पन्न भएको छ, अब बुर्तिवाङका जनताले राज्यको बिजुली बाल्न पाउने छन्’ गोशालीले भने, ‘वर्षात्को कारण ठाउँ–ठाउँमा विद्युत पोल ढलेका थिए, मर्मत र नयाँ स्थापना गरेपछि अन्तिम चरणमा पुगेको हो ।’ भदौभित्रै बुर्तिवाङ बजारमा र दशै तिहारको अबसरमा बडिगाड गाउँपालिकामा पनि विद्युत बाल्ने योजना उनले सुनाए ।
प्राधिकरणले हरिचौरमा रहेको सव–स्टेशनको क्षमता विस्तार गर्ने कामसमेत गरेको छ । हालसम्म हरिचौरमा रहेको सव–स्टेशनमा ११ केभिएको प्रसारण लाइन थियो । ‘उक्त लाइनबाट सोझै बुर्तिवाङ लैजाँदा विद्युतको क्षमता पुग्दैनथ्यो’ त्यसैले हरिचौरसम्म ३३ केभिए प्रसारण लाइन विस्तार गरियो, त्यसपछि मात्रै यो संभव भयो ।’ हरिचौरस्थित सव–स्टेशनको ट्रान्सफर्मर पनि परिवर्तन गरिने उनले बताए ।
सदरमुकामदेखि सोझै लैजाँदा बुर्तिवाङमा १ सय किमी लामो प्रसारण लाइन चाहिन्थ्यो । लामो दुरी भएपछि पावर कम हुने भएकोले हरिचौरबाट लगिएको उनले जानकारी दिए । त्यसबाहेक केन्द्रले आगामी दिनमा बडिगाड गाउँपालिकाको खरवाङमा पनि सव–स्टेशन स्थापनाको योजना राखेको छ ।
पश्चिम बागलुङको निसीखोला र तमानखोला गाउँपालिकामा पनि राष्ट्रिय प्रसारण लाइन छैन । निसीखोलाको अन्तिम बिन्दुसम्म लैजाँदा झनै लामो दुरी पर्ने भएकोले बडिगाडमा पनि सव–स्टेशन चाहिने उनले जानकारी दिए ।
नेपाल विद्युत प्राधिकरणले भने बुर्तिवाङमै अर्को सव–स्टेशन राख्ने योजना बनाएको छ । उक्त सव–स्टेशन भने बनिसक्न लामो समय लाग्ने छ । पहिलो चरणमा बुर्तिवाङ बजारका १ हजार ३ सय घरमा बिजुली बालिने गोशालीले जानकारी दिए । त्यसपछि अन्य क्षेत्रमा पनि क्रमशः बिजुली विस्तार गरिने छ । हरिचौरस्थित सव–स्टेशनको ट्रान्समिटर बंगलादेशमा रोकिएको छ । लकडाउनका कारण ल्याउन नसकेको ट्रान्समिटर आइपुगेपछि क्षमता बढ्ने उनले जानकारी दिए ।
गोशालीले पटक पटक बिजुली आउने जाने समस्या पनि समाधान गर्ने बताएका छन् । त्यसका लागि ३३ हजार केभिए प्रसारण क्षमताको लाइन हरिचौरसम्म पुगेको हो । उक्त लाइनले धेरै समस्या समाधान गर्ने उनको कथन छ । हाइटेन्सन लाइनमा आउने समस्या हटाउन रामरेखास्थित सबस्टेशन र हरिचौरमा स्विच राखेर लाइन गैरहने समस्या हटाउन लागिएको हो ।
बुर्तिवाङ बजार र आसपासमा बालिएका लघुबिद्युतलाई पनि राष्ट्रिय प्रसारणमा जोड्ने योजना उनले सुनाए । त्यसका लािग केही विशेष प्रविधिहरु आवस्यक पर्छ । उपभोक्ताले बनाएका ती संरचना नियमित संरक्षणका लागि ‘नेट मिटरिङ प्रणाली’ जडान गर्नुपर्छ । उक्त प्रणालीका लागि स्थानीयले आवेदन दिएको खण्डमा प्राधिकरणले जडान गर्नेछ । उक्त प्रविधिले लघुबिद्युतको पावर राष्ट्रिय प्रसारणमा जोड्ने छ ।
साथै, लघुविद्युतको कति क्षमता राष्ट्रियमा गयो, कति क्षमता राष्ट्रिय प्रसारणको स्थानीयमा खपत भयो त्यसले देखाउने छ । सुख्खा मौषम र धेरै विद्युत माग भएको बेला स्थानीयले राष्ट्रिय प्रसारणको पावर पाउने छन् । सामान्य बत्ती मात्रै बाल्दा आफ्नै लघुविद्युत उपयोग हुनेछ । त्यसले उपभोक्ताले फाइदा पनि पाउने, पुराना संचरना संरक्षण पनि हुने योजना केन्द्रले ल्याएको हो ।