पोखरा / सरकारले असोज मसान्तमा लक्ष्य अनुसारको राजस्व संकलन गरेको छ । राजस्व संकलनमा उच्च लक्ष्य राख्ने तर त्यसअनुसार प्राप्ति नहुने प्रवृत्तिका बीच चालु आर्थिक वर्षको असोजमा भने लक्ष्यअनुरूप राजस्व उठाएको हो।

बाढीपहिरो, चीनसँगका स्थलमार्गमा देखिएको अवरोध र वीरगञ्ज नाकामा केही दिन देखिएको प्रणालीगत समस्याका बाबजुद असोज महिनाको राजस्व संकलन लक्ष्यको ९९.८ प्रतिशत पुगेको छ।

गत आर्थिक वर्षको असोज महिनाको तुलनामा यसपटक राजस्व संकलन २४ प्रतिशतले बढेको छ। अर्थ मन्त्रालयको असोज मसान्तसम्मको विवरणअनुसार असोज महिनामा सरकारले १ खर्ब १५ अर्ब ४१ करोड रुपैयाँ राजस्व संकलन गर्ने लक्ष्य राखेको थियो। महिनाभर १ खर्ब १५ अर्ब १९ करोड रुपैयाँ संकलन भएको छ।

असोज ३० गते एकै दिन ३ अर्ब ७९ करोड रुपैयाँ राजस्व संकलन भएको छ। मासिक लक्ष्यको तुलनामा प्राप्ति करिब लक्ष्यकै हाराहारीमा पुगेपछि चालु आर्थिक वर्षको राजस्व संकलनमा सुधार देखिएको हो।

गत आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को असोज महिनामा ८४ अर्ब ४१ करोड रुपैयाँ राजस्व संकलन भएको थियो। त्यसको तुलनामा चालु आर्थिक वर्षको असोजमा ३० अर्ब ७८ करोड रुपैयाँ बढी राजस्व उठेको छ। यसले असोज महिनाको राजस्व संकलनमा करिब ३० प्रतिशतको वृद्धिदर देखाएको हो।

अर्थमन्त्री स्वर्णीम वाग्लेले राजस्व वृद्धिलाई साहसी नीतिगत सुधार र सुशासनको लाभांशको दाबी दिएका छन्। राजस्व संकलनमा देखिएको सुधारलाई सरकारका नीतिगत प्रयास र प्रशासनिक सुधारको परिणामका रूपमा हेरिएको छ।

सरकारले यो वर्ष पनि भ्याटको दायारा विस्तार गरेको थियो। भन्सारमा लाग्ने कतिपय वस्तुको अन्तशुल्क घटाएर भन्सार तथा अन्य कर बढाएको थियो।

अर्थ मन्त्रालयका अधिकारीहरूका अनुसार राजस्व संकलनमा देखिएको सुधार सबै कर शीर्षकमा समान छैन। आयकर संकलनमा अपेक्षित वृद्धि हुन नसके पनि उपभोगसँग सम्बन्धित अन्य प्रमुख करको संकलन बढेको छ। यसले समग्र राजस्व वृद्धिमा उपभोगमा आधारित करको योगदान बढेको देखाउँछ।

चालु आर्थिक वर्षको पहिलो महिनादेखि नै राजस्व संकलन सरकारका लागि चुनौती रहँदै आएको छ। वार्षिक लक्ष्य १५ खर्ब ८० अर्ब ३२ करोड रुपैयाँ राखिएको छ।

असोजसम्म तीन खर्ब ३० अर्ब २२ करोड रुपैयाँ संकलन गर्ने लक्ष्य थियो। तर असोज ३० गतेसम्म दुई खर्ब ९९ अर्ब ७७ करोड रुपैयाँ मात्र संकलन भएको छ। यो संकलन लक्ष्यको ९०.८ प्रतिशत हो। असोजसम्मको लक्ष्यभन्दा ३० अर्ब ४५ करोड रुपैयाँ कम राजस्व उठेको छ।

विशेषत भ्याट अपेक्षित संकलन भएको छ। अन्तशुल्क र भन्सार लक्ष्य नजिक भए पनि आयकर अनपेक्षित न्युन वृद्धिदर देखिएको छ।

यद्यपि, गत आर्थिक वर्षको यही अवधिको तुलनामा राजस्व संकलन बढेको छ। गत आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को असोज ३० गतेसम्म दुई खर्ब ४३ अर्ब १२ करोड रुपैयाँ राजस्व उठेको थियो। चालु आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा ५६ अर्ब ६५ करोड रुपैयाँ बढी संकलन भएको छ।

गत आर्थिक वर्षको असोजसम्म तीन खर्ब २१ अर्ब ५६ करोड रुपैयाँ राजस्व उठाउने लक्ष्य थियो। त्यसअनुसार लक्ष्यको तुलनामा संकलन कमजोर रहे पनि चालु आर्थिक वर्षमा लक्ष्य र प्राप्तिबीचको अन्तर घटाउने प्रयास भइरहेको देखिन्छ।

राजस्व संकलनको मासिक विवरणले लक्ष्यअनुसार प्राप्ति हुन सक्ने देखाए पनि समग्र आर्थिक वर्षको लक्ष्य भेट्न सरकारले थप प्रयास गर्नुपर्नेछ। असोजसम्मको लक्ष्यको ९०.८ प्रतिशत मात्र संकलन भएकाले बाँकी अवधिमा लक्ष्यअनुसार राजस्व उठाउनुपर्ने दबाब छ।

आयकर संकलनमा अपेक्षित सुधार नआउनु पनि चुनौतीका रूपमा देखिएको छ। उपभोगमा आधारित कर बढ्दै जाँदा समग्र राजस्वमा त्यसको योगदान बढेको भए पनि आयकरमा सुधार नहुँदा राजस्वको आधार विस्तार गर्ने सरकारी लक्ष्यमा प्रश्न रहन्छ।

चालु आर्थिक वर्षमा सरकारले १५ खर्ब ८० अर्ब ३२ करोड रुपैयाँ राजस्व उठाउने लक्ष्य राखेको छ। गत आर्थिक वर्षको १४ खर्ब ८० अर्ब रुपैयाँको लक्ष्यभन्दा यो एक खर्ब ३२ करोड रुपैयाँ बढी हो।