बागलुङ/अञ्चल अस्पतालको रुपमा बिशेषज्ञ सेवासहित संचालनमा आएको १४ बर्षपछि जिल्ला अस्पताल बन्ने भएको छ । २०६६ सालमा तत्कालिन बागलुङ अस्पताल खारेज भएर धौलागिरि अस्पताल बनेपछि जिल्ला अस्पताल थिएन ।
बुर्तिवाङस्थित प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रलाई जिल्ला अस्पताल बनाउने योजना १४ बर्षपछि पुरा भएको हो । गण्डकी प्रदेश सरकारको सिफारिसमा संघिय सरकारले बागलुङको बुर्तिवाङ र गोरखाको आँपपिपलमा ५० शैयाको अस्पताल बनाउने निर्णय गरेको गण्डकी प्रदेश सामाजिक विकास तथा स्वास्थ्य मन्त्री सुशिला सिंखडाले बताइन् । ती दुवै स्थानमा अस्पतालको आवस्यकता थियो ।
तत्काल अत्यावस्यक सेवा सुविधा थप गरेर जाने र आगामी आर्थिक बर्षदेखि जिल्ला अस्पतलको रुपमा काम थालिने भएको हो । केही बर्षअघि भएको ओएनएमकै आधारमा जनशक्ती व्यवस्थापन गरेर काम थालिने छ । स्वास्थ्य कार्यालय बागलुङका प्रमुख बाबुराम आचार्यले स्वास्थ्य मन्त्रालयको टोलीले बुर्तिवाङस्थित प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रको अनुगमन गरेको बताए । ‘न्युनतम आबस्यक पर्ने चिकित्सक र उपकरण व्यवस्थापनका लागि उहाँहरुले अध्ययन गर्दै हुनुहुन्छ’ आचार्यले भने, ‘११ औं तहको मेडिकल सुपरिटेण्डेन्टसहित सेवा व्यवस्थापन आगामी साउनदेखि हुनेछ ।’ हाल भएका जनशक्तीमा केही थप गरेर सेवा बढाउने उनले बताए ।
हाल बुर्तिवाङमा डा. रबिन्द्र ढकालसहित ११ जनाको दरबन्दी मात्रै छ । प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रको दरबन्दीले झण्डै ५० शैयाको अस्पताल संचालनमा थियो । पूर्ण दरबन्दी भएमा ८ जना बिशेषज्ञ डाक्टरसहित १ सय ४४ जना स्वास्थ्यकर्मी र अन्य कर्मचारी हुने ढकालले बताए । अस्पतालको रुपमा बनेपछि २४ घण्टे सेवा, ९२ प्रकारका निशुल्क औषधीको सेवा यहाँ संचालन हुनेछ ।
ठूलो भूगोलमा अस्पताल नहुँदा स्थानीयले सास्ती खेपेका थिए । ढोरपाटन नगरपालिका, बडिगाड, निसीखोला र तमानखोला गाउँपालिकाबासीले उपचारमा धेरै टाढा जान बाध्य थिए । मध्यपहाडी लोकमार्ग समेत भएकोले रुकुमदेखि यात्रा गर्नेले पनि यहाँ स्वास्थ्य सेवा पाउन सकेका थिएनन् । जटिल समस्या भएमा स्थानीयबासी पाल्पा, बुटवल र पोखरा पुग्नुपर्ने बाध्यता थियो । पोखरा पुग्दा निसी, तमान र ढोरपाटनका स्थानीयले २ सय किमी यात्रा गर्नुपर्छ ।
केन्द्रको तथ्यांक अनुसार यहाँ बर्षमा ५ सय जनासम्मले सुत्केरी सेवा लिएका छन् । मासिक २० वटासम्म जटिल समस्याका बिरामी बुटवल र पोखरासम्म पुग्थे । दैनिक १ सय ५० बिरामीको ओपिडीमा स्वास्थ्य परीक्षण गरिन्छ । ती मध्ये ३० जनाको ल्याब र २० जनाको भिडियो एक्सरे गराउनु पर्ने बाध्यता भएको ढोरपाटन नगरपालिका स्वास्थ्य शाखाका प्रमुख केशव थापाले बताए ।
बर्षमा ६० देखि ७० जनाको पोष्र्टमार्टम समेत भएका छन् । नियमित ओपीडि, गर्भवती जाँच, सुत्केरी सेवा, आधारभूत ल्याब, खोप सेवा, परिवार नियोजन सेवा, क्षयरोग र कुष्ठरोगको उपचार सेवाजस्ता काम पनि केन्द्रबाटै भएका थिए । यहाँ एक्सरे, भिडियो एक्सरे संचालन गर्न बिद्युत अभाव हुँदा जेनेरेटर समेत थिएन । जिल्ला अस्पताल भएपछि जेनेरेटर राख्न पाउने सुविधा हुनेछ । पटक पटक रगतको अभाव हुँदा उपचार गर्न नसकी बिरामी सहर पस्थे । जिल्ला अस्पताल बनेपछि सामान्य अपरेशन सेवाको पनि बैधानिकता हुने स्टाफ नर्स पार्वती अर्यालले बताइन् ।