बलिउडमा रोमान्सको कुरा गर्दा सबैभन्दा पहिले सम्झिने नाम हो- शाहरूख खान।
पर्दामा प्रेम, भावना र सम्बन्धलाई जीवन्त बनाउने यी अभिनेता वास्तविक जीवनमा भने अनेक उतारचढाव पार गर्दै आजको स्थानमा पुगेका हुन्।
भारत, दिल्लीको सामान्य परिवारबाट आएका शाहरूखको पहिलो सपना अभिनेता बन्ने थिएन। उनी खेलाडी बन्न चाहन्थे।
तर खेल्ने क्रममा चोट लागेपछि खेलकुदमा अघि बढ्ने सपना अधुरै रह्यो। त्यसपछि उनको यात्रा अभिनयतिर मोडियो। नाटक, टेलिभिजन हुँदै उनी बलिउड पुगे।
फिल्मी दुनियाँमा प्रवेश गरेपछि पनि उनको यात्रा सहज रहेन। सुरूआती फिल्ममै खलनायकको भूमिका निर्वाह गरेका शाहरूखलाई रोमान्टिक हिरोका रूपमा दर्शकले स्वीकार गर्लान् भन्नेमा धेरैलाई विश्वास थिएन।
अझ ‘दिलवाले दुल्हनियाँ ले जायेंगे’ (डिडिएलजे) जस्तो फिल्ममा राजको भूमिका गर्न उनी सुरूमा इच्छुक थिएनन्। उनी त एक्सन हिरो बन्न चाहन्थे। तर त्यही फिल्मले उनलाई बलिउडको ‘किङ अफ रोमान्स’ बनायो।
तीन दशकभन्दा लामो फिल्मी यात्रामा शाहरूखले सफलता, असफलता र आलोचना भोगेका छन्। फिल्म ‘जिरो’ को निराशाजनक प्रदर्शनपछि उनी केही समय फिल्मबाट टाढिए जस्ता भए।
तर ‘पठान’ मार्फत आफ्नो पुरानो सपना पूरा गर्दै एक्सन हिरोका रूपमा फर्किए। त्यसपछि ‘जवान’ र ‘डंकी’ मा देखिए।
अभिनयबाहेक निर्माण, खेलकुद र व्यवसायमा पनि उनले आफ्नो प्रभाव विस्तार गरेका छन्।
सन् १९६५ नोभेम्बर २ मा जन्मिएका शाहरूख खान ६१ वर्ष पुगेका छन्। जन्मदिनको अवसरमा उनको जीवन र फिल्मी यात्रासँग जोडिएका ११ रोचक प्रसंग यहाँ प्रस्तुत गरिएको छ।
१. अभिनेता बन्नुअघि खेलाडी बन्न चाहन्थे
फिल्ममा आउनुअघि शाहरूखको सपना खेलाडी बन्ने थियो। उनी खेलकुदमा निकै रूचि राख्थे। तर ढाडमा लागेको चोटका कारण खेलकुदमा अघि बढ्ने उनको योजना रोकियो।
चोटका कारण उनी केही समय ओछ्यानमै बस्नुपरेको थियो। त्यस अवधिमा उनी मानसिक रूपमा पनि निराश बनेका थिए।
उनकी आमाले उनलाई घरबाहिर निस्केर कुनै सिर्जनात्मक गतिविधिमा सहभागी हुन सुझाइन्। त्यसपछि उनी दिल्लीको लेडी श्रीराम कलेजमा मञ्चन भइरहेको नाटक ‘एनी गेट योर गन’ मा सहभागी भए।
नाटकमा गीत गाउने र नाच्ने समूहमा जोडिनु उनको अभिनय यात्राको सुरूआती खुड्किलो बन्यो। यो प्रसंग ‘मनीकन्ट्रोल’ ले शाहरूखको जीवनका कम चर्चित कथाबारे प्रकाशित लेखमा उल्लेख गरेको छ।
२. आमाको प्रेरणाले अभिनय यात्रातिर
शाहरूखको जीवनमा आमाको प्रभाव निकै ठूलो थियो। आमाले उनलाई सिर्जनात्मक गतिविधिमा सहभागी हुन प्रेरित गरेकी थिइन्। आमाको निधनपछि सन् १९९१ मा उनी मुम्बई पुगे।
त्यति बेला उनी टेलिभिजनमा काम गरिरहेका थिए र अभिनयलाई नै आफ्नो करिअर बनाउने निर्णयमा पुगेका थिए।
उनले टेलिभिजनबाट अभिनय यात्रा सुरू गरे।
‘फौजी’ र ‘सर्कस’ जस्ता कार्यक्रमले उनलाई दर्शकमाझ चिनाए। त्यसपछि फिल्ममा प्रवेश गर्ने बाटो खुल्यो।
३. अर्थशास्त्र पढेका शाहरूखले थिएटरबाट अभिनय सिके
शाहरूखले दिल्लीको हंसराज कलेजबाट अर्थशास्त्रमा स्नातक गरेका हुन्। पढाइसँगै उनको रूचि थिएटरमा थियो। उनले चर्चित थिएटर निर्देशक ब्यारी जोनसँग अभिनय सिके।
टेलिभिजनमा ‘फौजी’ र ‘सर्कस’मा काम गरेपछि सन् १९९२ मा ‘दीवाना’ बाट हिन्दी फिल्ममा प्रवेश गरे।
येल विश्वविद्यालयको चब फेलोसिपमा प्रकाशित परिचय अनुसार शाहरूखले अर्थशास्त्रमा स्नातक गरेपछि थिएटर र टेलिभिजनमा काम गरेका थिए।
ब्यारी जोनसँगको थिएटर प्रशिक्षणले उनको अभिनय यात्रामा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको थियो।
४. फिल्ममा आउनुअघि नै गौरीसँग विवाह
शाहरूख र गौरीको प्रेमकथा पनि कम रोचक छैन। उनीहरूको भेट दिल्लीमा भएको थियो।
सम्बन्ध अघि बढ्दै जाँदा गौरीको परिवारबाट केही असहमति र चुनौती सामना गर्नुपरेको थियो। फिल्म निर्माता तथा शुभचिन्तकहरूले करिअरमा ध्यान दिन बिहे नगर्न सुझाव दिए पनि शाहरूख आफ्नो निर्णयमा अडिग रहे।
शाहरूख र गौरीले सन् १९९१ अक्टोबर २५ मा बिहे गरेका थिए। त्यसको एक वर्षपछि मात्रै उनको हिन्दी फिल्म ‘दीवाना’ प्रदर्शनमा आएको थियो।
अर्थात्, फिल्मी करिअर सुरू हुनुअघि नै उनले आफ्नो प्रेमलाई बिहेमा परिणत गरिसकेका थिए।
५. सुरूआती फिल्महरूमै खलनायक बने
आज शाहरूखलाई रोमान्सका बादशाह भनेर चिनिन्छ। तर फिल्मी करिअरको सुरूआतमा उनले नकारात्मक भूमिकामा अभिनय गरेका थिए
‘बाजिगर’ र ‘डर’ जस्ता फिल्ममा उनले खलनायकको भूमिका निर्वाह गरे। ती भूमिकाले उनको अभिनय क्षमतालाई फरक ढंगले प्रस्तुत गरे।
चब फेलोसिपमा प्रकाशित परिचयमा पनि ‘डर’, ‘बाजिगर’ र ‘अञ्जाम’ जस्ता फिल्ममा शाहरूखले निर्वाह गरेका नकारात्मक भूमिकालाई उनको सुरूआती करिअरको विशिष्ट पक्षका रूपमा उल्लेख गरिएको छ।
परम्परागत नायकको छविभन्दा फरक पात्र रोज्ने उनको निर्णयले उनलाई बलिउडमा छुट्टै पहिचान दिलायो।
६. ‘डिडिएलजे’ को कथा सुनेर सुरूमा निराश भएका थिए
‘दिलवाले दुल्हनियाँ ले जायेंगे’ शाहरूखको करिअरकै सबैभन्दा चर्चित फिल्ममध्ये एक हो।
तर उनी सुरूमा यो फिल्म गर्न उत्साहित थिएनन्। त्यति बेला उनी रोमान्टिक फिल्मभन्दा एक्सन फिल्ममा काम गर्न चाहन्थे।
नेटफ्लिक्सको वृत्तचित्र ‘द रोमान्टिक्स’ मा शाहरूखले आदित्य चोपडाले फिल्मको कथा सुनाउँदा आफूले एक्सन फिल्मको अपेक्षा गरेको बताएका छन्।
उनले कथा सुनेपछि आफूले चाहेको फिल्म नभएको प्रतिक्रिया दिएका थिए। आदित्यले भने शाहरूखको आँखामा रोमान्टिक नायक बन्न सक्ने विशेषता देखेका थिए।
धेरै समयको छलफलपछि शाहरूख फिल्म गर्न तयार भए। पछि यही फिल्मले उनलाई रोमान्टिक हिरोका रूपमा स्थापित गर्यो।
७. फिल्ममा असफलता भोगेपछि पिज्जा बनाउन सिके
सन् २०१८ मा प्रदर्शन भएको ‘जिरो’ ले अपेक्षा अनुसार सफलता पाउन सकेन। त्यसपछि शाहरूखले अभिनयबाट केही समय विश्राम लिए। उनले फिल्मका कथा सुन्न र नयाँ परियोजनामा काम गर्नसमेत केही समय रोके।
सन् २०२४ मा सिएनएनसँगको अन्तर्वार्तामा शाहरूखले आफूले चार वर्षको विश्राम अवधिमा पिज्जा बनाउन सिकेको बताएका थिए।
उनले रमाइलो शैलीमा त्यो कुरा सुनाएका थिए। आफ्नै लागि सानो भान्सा बनाएर पिज्जा बनाउन अभ्यास गरेको उनले बताएका थिए।
राम्रो गोलो पिज्जा बनाउनुअघि धेरै वटा बिगार्नुपर्ने अनुभव सुनाउँदै उनले त्यसबाट धैर्य सिकेको बताएका थिए।
८. अभिनयबाहेक फिल्म निर्माण र क्रिकेटमा पनि लगानी
शाहरूखको परिचय अभिनेता मात्रै होइन।
उनी फिल्म निर्माण कम्पनी रेड चिलिज इन्टरटेनमेन्टका संस्थापक हुन्। सन् २००२ मा शाहरूख र उनकी पत्नी गौरी खानले यो कम्पनी स्थापना गरेका थिए। कम्पनीले फिल्म निर्माणसँगै वितरण र भिएफएक्स क्षेत्रमा पनि काम गर्छ।
त्यस्तै उनी इन्डियन प्रिमियर लिग (आइपिएल) को टोली कोलकाता नाइट राइडर्सका साझेदार समेत हुन्। अभिनेत्री जुही चावला र उनका पति जय मेहतासँग मिलेर उनले उक्त टोलीमा लगानी गरेका छन्।
९. भारतका सबैभन्दा धनी अभिनेता
शाहरूखको सम्पत्ति फिल्म, विज्ञापन र व्यवसायमा फैलिएको छ।
हुरून इन्डिया रिच लिस्ट २०२६ का अनुसार उनको अनुमानित सम्पत्ति १० हजार करोड भारतीय रूपैयाँ छ। अघिल्लो वर्षको सूचीमा उनको सम्पत्ति १२ हजार ४९० करोड रूपैयाँ अनुमान गरिएको थियो।
यसरी सूचीमा उनको सम्पत्तिको अनुमान एक वर्षमा २ हजार ४९० करोड रूपैयाँले घटेको देखिन्छ। तर यसको अर्थ उनको वास्तविक सम्पत्ति नै त्यति घटेको हो भन्ने होइन। यो हुरूनले सार्वजनिक गरेको अनुमान हो।
एनडिटिभीका अनुसार सम्पत्तिको आकलनमा फिल्म, विज्ञापन, रेड चिलिज इन्टरटेनमेन्ट र क्रिकेट सम्बन्धी व्यवसाय लगायतका आम्दानी तथा स्वामित्व समेटिएका छन्।
अनुमान घटे पनि उनी सूचीमा भारतका सबैभन्दा धनी अभिनेता बनेका छन्।
१०. जन्मदिनमा यस वर्ष प्रशंसकसँग भेट नहुने
शाहरूखको जन्मदिनमा मुम्बईस्थित उनको घर ‘मन्नत’ बाहिर प्रशंसकको ठूलो भीड लाग्छ। उनी घरबाहिर वा विशेष भेटघाट कार्यक्रममा आएर प्रशंसकलाई अभिवादन गर्ने परम्परा छ।
यस वर्ष भने उनको जन्मदिनको कार्यक्रम फरक हुने भएको छ।
एनडिटिभीका अनुसार शाहरूख नोभेम्बर २ मा आगामी फिल्म ‘किङ’ को गीत छायांकनका लागि लन्डनमा हुन सक्ने छन्। त्यसैले मुम्बईमा प्रशंसकसँगको नियमित जन्मदिन भेटघाट नहुने बताइएको छ।
फिल्म प्रदर्शनअघि भने प्रशंसकसँग भेटघाटको अर्को कार्यक्रम हुन सक्ने सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन्। यो विवरण सञ्चारमाध्यमले स्रोतका आधारमा सार्वजनिक गरेको हो, शाहरूखको औपचारिक घोषणा होइन।
११. ‘किङ’मा नयाँ अवतारमा शाहरूख
शाहरूखको आगामी फिल्म ‘किङ’ अहिले बलिउडमा चर्चाको विषय बनेको छ।
सिद्धार्थ आनन्दको निर्देशनमा बनेको यो एक्सनप्रधान फिल्ममा शाहरूख नयाँ र रफ लुकमा देखिनेछन्। अक्टोबर २७ मा सार्वजनिक गरिएको पोस्टरमा उनी घाइते शरीर र हातमा बन्दुक बोकेको अवतारमा देखिएका छन्।
फिल्म सन् २०२६ डिसेम्बर २४ मा रिलिज हुने भनिएको छ।
किङमा शाहरूख आफ्नी छोरी सुहाना खानसँग काम गर्दैछन्।
उनीहरूबाहेक दीपिका पादुकोण, अभिषेक बच्चन, अनिल कपुर, रानी मुखर्जी लगायत कलाकार देखिने भारतीय सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन्।
यो फिल्म शाहरूख र निर्देशक सिद्धार्थ आनन्दको ‘पठान’ पछि दोस्रो सहकार्य हो। फिल्मको एक्सन, कलाकारको समूह र शाहरूखको नयाँ लुकका कारण किङ उनको पछिल्लो समयको प्रतीक्षित फिल्म बनेको छ।
