भारतको उत्तरपूर्वी राज्य मणिपुरमा अधिकारीहरूले महिला र बालबालिकाका छ वटा शव फेला पारेपछि उक्त राज्य अहिले उच्च सतर्कतामा रहेको छ । शव भेटिएका मानिसहरू मैतेई समुदायका भएको बताइएको छ ।
मैतेई समूहहरूले आफ्ना मानिसहरूलाई अल्पसंख्यक कुकी समूहका मानिसहरूले अपहरण गरेको आरोप लगाएका छन् । यद्यपि प्रहरीले भने त्यसको पुष्टि गरेको छैन ।
यो घटनासँगै सप्ताहान्तमा त्यहाँ हिंसात्मक प्रदर्शनहरू भएका छन् । अधिकारीहरूले राज्यका केही भागमा इन्टरनेट सेवा समेत बन्द गरिदिएका छन् ।
सन् २०२३ को मे महिनामा दुई जातीय समूहहरूबीचको घातक द्वन्द्वका कारण मणिपुरमा २०० जनाको मृत्यु भएको थियो भने हजारौँ मानिसहरू विस्थापित भएका थिए ।

मणिपुरमा के भइरहेको छ ?
शनिवार प्रदर्शनकारीहरूले कैयौँ विधायकहरूको घर र कार्यालयमा तोडफोड र आगजनी गरेका थिए । त्यस्तो तोडफोडका धेरैजसो निसाना सत्तारुढ भारतीय जनता पार्टी भाजपाका विधायकका घरहरू थिए ।
प्रहरीले यो हिंसासँग जोडेर २३ जनालाई गिरफ्तार गरेको छभने अधिकारीहरूले अनिश्चित समयका लागि कर्फ्यू लगाएका छन् । त्यसबाहेक मैतेईको धेरै प्रभाव रहेको इम्फाल भ्याली र विष्णुपुर जिल्लामा इन्टरनेट सेवा बन्द गरिएको छ ।
स्थिति अशान्त भएपछि संघीय सरकारले उच्च सुरक्षा अधिकारीहरूलाई मणिपुर पठाएको छ । केन्द्र सरकारका गृहमन्त्री अमित शाहले आइतवार मणिपुरको अवस्थालाई लिएर उच्च–स्तरको सुरक्षा बैठक बोलाएका थिए तर मणिपुरको अवस्था भने अशान्त नै रहेको छ । यसै महिना कुकी र मैतेईबीचको हिंसामा दुवैतर्फका कम्तीमा २० जनाको ज्यान गइसकेको छ ।

कारण के हो ?
कुकी समुदायकी भनिएकी एक महिलाको सशस्त्र समूहका सदस्यहरूले बलात्कार गरेको र पछि जिरिबाम जिल्लामा आगो लगाइदिएको भन्ने आरोप लागेपछि नोभेम्बर ७ मा तनाव सुरु भएको थियो ।
त्यसको चार दिनपछि एउटा प्रहरी चौकी र मैतेई शरणार्थीहरू रहेको राहत शिविरमाथि आक्रमण भएको थियो । उक्त घटनाका समुदायका धेरैले कुकी समूहहरूलाई दोष लगाएका छन् ।
प्रहरीले त्यही दिन १० सन्दिग्ध लडाकुहरूलाई गोली हानी मारिदिएको थियो । त्यसलाई उनीहरूले ‘शूटआउट’ भनेका छन्, जसलाई भारतमा प्रायः ‘इन्काउन्टर’ पनि भन्छन् ।
प्रहरीले सशस्त्र समूहका मानिसहरू कुकी लडाकुहरू भएको हुन सक्ने शंका गरेको छ तर कुकी संगठनहरूले भने त्यसलाई अस्वीकार गरेका छन् र ती व्यक्तिहरू ‘गाउँका स्वयंसेवकहरू’ वा समुदायको संरक्षण गर्के हतियारसहितका नागरिक भएको हुन सक्ने जनाएको छ ।
राहत शिविरमा हमलापछि एउटा परिवारमा एक हजुरआमा, दुई छोरी र तीन नातिनीहरू बेपत्ता भएका थिए । मैतेई समूहले उनीहरूलाई हतियारसहितका कुकी पुरुषहरूले अपहरण गरेको आरोप लगाएको छ ।

विभाजनको त्रास
शुक्रबार प्रहरीले छ वटा शव फेला पारेको छ तर शवको पहिचान भने पुष्टि गरिएको छैन । केही भारतीय सञ्चारमाध्यमले भने ती शव तिनै हराएका मानिसहरूको भएको भन्दै समाचार लेखेका छन् ।
उक्त क्षेत्रमा प्रदर्शनकारी र नागरिक समाजका समूहहरूले हिंसा रोकेर सशस्त्र समूहविरुद्ध कदम चाल्नुपर्ने माग गरेका छन् ।
गत वर्ष मे महिनामा कुकी र मैतेईबीचको झडप सुरु भएको थियो । मैतेईले आफूहरूलाई आधिकारिक रूपमा जातीय हैसियत दिनुपर्ने माग गरेपछि कुकी समुदायले प्रदर्शन गरेको थियो । उक्त हैसियत पाए उनीहरूमाथि सकारात्मक विभेद हुने थियो र मैतेईले अन्य फाइदाहरू पनि पाउने थिए ।
त्यसयता उक्त राज्यमा छिटपुट अवस्थामा शान्ति भए पनि महिनौँसम्म हिंसा र अशान्त अवस्था रह्यो ।
अहिले मणिपुर दुई भागमा विभाजित छ । प्रायः मैतेईहरू इम्फाल भ्यालीमा छन् भने कुकीहरू वरपरका पहाडी क्षेत्रमा बसोबास गर्छन् । सीमा र मध्यवर्ती क्षेत्रमा सुरक्षा फौज छन् ।