गिलोय, नेपालीमा गुर्जो, हिन्दीमा अमृता वा गुडुची नामले चिनिन्छ, जसलाई  Tinospora cordifolia पनि भनिन्छ, आयुर्वेदिक जडिबुटी हो जुन औषधीको रूपमा प्रयोग गरिन्छ । यसमा मुटुको आकारको पातहरू हुन्छन् जुन सुपारी पातहरूसँग मिल्दोजुल्दो हुन्छ । गुर्जो : enispermaceae परिवारको जडिबुटी हो । यसलाई विभिन्न विकारहरूको उपचार गर्न शताब्दीयौंदेखि परम्परागत चिकित्सामा प्रयोग गरिएको छ ।
गुर्जो नेपालमा पाइने एक किसिमको जडीबुटी हो । गुर्जोको stem अधिकतम उपयोगिताको हुन सक्छ । यसको जरा पनि प्रयोग गर्न सकिन्छ । यसलाई पाउडर, जुस वा क्याप्सुलको रूपमा खपत गर्न सकिन्छ ।
गुर्जोका फाइदाहरू
Immunity बढाउने
यो जडिबुटीले रोग प्रतिरोध क्षमता बढाउन मद्दत गर्दछ किनकी यसलाई एन्टि–अक्सीडन्ट्सको पावरहाउस भनिन्छ । गिलोय (गुर्जो) रगतलाई शुद्धीकरण गर्न, विषाक्त पदार्थहरू हटाउन र जीवाणुहरूसँग लड्न मद्दत गर्दछ । यसले कलेजोको रोगका साथै मूत्र मार्गमा संक्रमणलाई पनि रोक्दछ । ताजा गिलोयको रस पिउँदा प्रतिरक्षा सुधार गर्न र यसको antipyretic गतिविधिको कारण fever  प्रबन्ध गर्न प्रयोग गर्न सकिन्छ । यसले प्लेटलेट गणनालाई पनि बढाउँदछ र डेंगू ज्वरोमा मद्दत गर्दछ ।
पाचन सुधार गर्दछ
यो बोट पाचन सुधारको उपचारमा पनि फाइदाजनक छ । आधा ग्राम गिलोय पाउडर केही आमलासँग नियमित रूपमा लिनुहोस्, परिणामहरू अधिकतम हुन्छन् ।
चोटहरू कम गर्दछ
गुर्जोले घाइते, कटौतीको उपचारमा मद्दत गर्दछ किनभने यसले collagen उत्पादन र छालाको पुर्नजीवन बढाउँछ । गुर्जो पातहरूको राम्रो पेस्ट बनाउनुहोस् । यसमा मह वा गुलाब पानी थप्नुहोस् । यसलाई प्रभावित क्षेत्रमा लागू गर्नुहोस् र कम्तिमा २ घण्टाको लागि यसलाई छोड्नुहोस् । त्यसपछि सादा पानीले धुनुहोस् ।
तनाव कम गर्दछ
गुर्जोले मानसिक तनाव र चिन्ता कम गर्न सहयोग गर्दछ । यसले मेमोरी बढावा दिन र मन शान्त गराउनुका साथै विषाक्त पदार्थहरूबाट मुक्त हुन मद्दत गर्दछ ।
बुढेसकालका लक्षणहरूलाई कम गर्दछ
गुर्जोमा एन्टी–एजिंग गुणहरू छन् । यसले पिम्पल्स, गाढा दाग कम गर्न मद्दत गर्दछ । यसले चमकदार छाला दिन्छ ।
छालाका समस्याहरू कम गर्दछ
गुर्जो पाउडर, कडा (चिया) वा ट्याब्लेटहरू विभिन्न छालाका समस्याहरूका लागि प्रयोग गर्न सकिन्छ किनकि यसले शरीरबाट विषाक्त पदार्थहरू हटाउन मद्दत गर्दछ ।
कपाल झर्ने कम गर्दछ
गुर्जोले कपाल झर्ने, dandruff र कपालको विकासमा सहयोग गर्दछ । गुर्जो पातहरूको राम्रो पेस्ट बनाउनुहोस् । यसमा मह वा गुलाब पानी थप्नुहोस् । यसलाई scalp मा लागू गर्नुहोस् र कम्तिमा २ घण्टाको लागि छोड्नुहोस् । कुनैपनि हर्बल शैम्पूको साथ यसलाई धुनुहोस् ।
श्वासप्रश्वास सम्बन्धी समस्याहरूमा लड्ने
यसले श्वासप्रश्वास सम्बन्धी समस्याहरू कम गर्न मद्दत गर्दछ जस्तैः चिसो, बारम्बार खोकी र टन्सिल ।
मधुमेहको उपचार
गुर्जोले एक hypo-glycemic एजेंटको रूपमा काम गर्दछ जो मधुमेहको उपचार गर्न मद्दत गर्दछ । गुर्जो डायबेटिक बिरामीहरूका लागि लाभदायक हुन्छ किनकि यो स्वादमा कटु छ र रगतमा ग्लुकोजको प्रबन्ध गर्न मद्दत गर्दछ । यसले मेटाबोलिज्म पनि सुधार गर्दछ र तौल प्रबन्धनको लागि उपयोगी छ । यसले रगतमा चिनीको उच्च स्तरलाई पनि कम गर्दछ ।
दृष्टिमा सुधार गर्दछ
गुर्जोले आँखाको समस्याहरूको जोखिम कम गर्दछ । जस्तैः जलन, रातोपन । गुर्जोका पातहरू पानीमा उमालेर हेर्नुहोस् । पानीलाई केही समयको लागि चिसो दिनुहोस् । यो गुर्जोको पानी eyelids मा लगाउनुहोस् । १०–१५ मिनेट प्रतिक्षा गर्नुहोस् र पानीले धुनुहोस् ।
गुर्जोको प्रयोग गर्दा अभ्यास
गुर्जोले शल्यक्रिया गर्दा वा पछि रगतमा चिनीको स्तरमा हस्तक्षेप गर्न सक्दछ । तसर्थ, यो निर्धारित गरिएको शल्यक्रिया भन्दा कम्तिमा २ हप्ताअघि गुर्जोबाट बच्न सल्लाह दिइन्छ ।
एलर्जी
यदि तपाईंलाई एलर्जी छभने गुर्जो वा यसको कम्पोनेन्टहरू डाक्टरको कगउभचखष्कष्यल मा मात्र प्रयोग गर्नुहोस् ।
स्तनपान
वैज्ञानिक प्रमाणको अभावका कारण स्तनपानको क्रममा गुर्जोको औषधीय प्रयोगलाई बेवास्ता गर्नुहोस् ।
मधुमेह भएका बिरामीहरू
गुर्जोले रगतको ग्लुकोजको स्तर कम गर्न सक्छ । त्यसैले यदि तपाई गुर्जोलाई एन्टि-डायबेटिक ड्रग्स साथ लैजानुभयो भने सामान्यतया रगत ग्लुकोजको निरीक्षण गर्न सल्लाह दिइन्छ ।
गर्भावस्था
वैज्ञानिक प्रमाणहरूको अभावका कारण गर्भावस्थामा गुर्जोको औषधीय प्रयोगबाट जोगिनुहोस् ।
साइड इफेक्ट
गुर्जो सुरक्षित छ जब यो छोटो अवधिको लागि र सिफारिश गरिएको dosage (खुराक) मा प्रयोग गरिन्छ ।
गुर्जोको सिफारिस खुराक
गुर्जो जूस : २–३ चम्मच रस, दिनमा एक वा दुई चोटि
गुर्जो पाउडर : एकचौथाई चम्मच वा तपाईंको आवश्यकता अनुसार
कसरी गुर्जोको प्रयोग गर्ने
जुस
– गुर्जोको रस २–३ चम्मच ।
– उही मात्रामा पानी थप्नुहोस् ।
– खाना खानुभन्दा पहिले एक वा दुई पटक पिउनुहोस् ।
कसरी गुर्जो Face मा प्रयोग गर्ने
१. गुर्जो : दूध
– एकचौथाई गुर्जो पाउडरको चम्मच लिनुहोस् ।
– यसलाई दूधसँग मिसाउनुहोस् र छालामा लागू गर्नुहोस् ।
– यो उपाय हप्तामा २ चोटि blemishes / hyperpigmentation नियन्त्रण गर्न प्रयोग गर्नुहोस् ।
२. गुर्जो : मह
– १–२ चम्मच गुर्जोको रस ।
– यसलाई महसँग मिसाउनुहोस् र छालामा समान रूपमा लागू गर्नुहोस् ।
– यो उपाय हप्तामा २ चोटि सुख्खा र wrinkles नियन्त्रण गर्न प्रयोग गर्नुहोस् ।