बागलुङ, १५ साउन– वर्षौसम्म अपांग भएर बाँच्नु पर्दाको पीडा सामान्य उपचार खर्चले हटेको छ । समाजमा अपांग भएर चिनिएको पहिचानसमेत १५ हजारमा फेरिंदा उनी खुसी भएकी छिन् ।
ढोरपाटन नगरपालिका–२ की २६ वर्षिय डोलकुमारी कुँवरले सानो प्रयासबाट फरक अनुभव गरेकी छिन् । रुखबाट लडेर गम्भिर घाइते भएकी कुँवरका हातखुट्टा कुँजिएकोले चल्नै नसक्ने अवस्थाका थिए । तर सामान्य उपचार र अभ्यासले अहिले उनको अवस्थामा सुधार आएको छ । ११ वर्षको उमेर हुँदा उनी लडेर अपांग भएकी थिइन् । उनको हात र खुट्टा चल्थेन । साथै, बोलीसमेत खुलेको थिएन । अभिभावकले पनि निको नहुने भन्दै आस मारेका थिए ।
२६ वर्षको उमेर पुग्दा उनलाई परिवारका सदस्यले स्याहारसुसार गरि दिनुपथ्र्यो । उपचारपछि सुधार हुन्छ भन्ने पनि थाहा थिएन । गतवर्ष बुर्तिवाङमा आयोजित एक अपांग शिविरमा उनको परीक्षण गर्दा उपचारपछि सुधार हुने सुझाव पाए । त्यहीं सुझाव अनुसार उनको उपचार संभव भएको छ । अहिले उनको जीवनमा धेरै परिवर्तन आइसकेको छ । सामान्य जस्तै भैसकेकी छिन् उनी ।
अपांगताको क्षेत्रमा काम गर्दै आएको फेयरमेड फाउण्डेसन र बिवाइसीले उनको उपचारमा खर्च गरिदिएका छन् । तर ठूलो खर्च पनि नलागेको फाउण्डेसनका कार्यक्रम व्यवस्थापक गणेश बरुवालले बताए । ग्रामीण स्वास्थ्य सुधार परियोजनाबाट उनलाई पोखरास्थित हरियोखर्क अस्पतालमा लगेर उपचार गर्दा सुधार भएको हो । उपचारसंगै ५ दिनको स्वर अभ्यास र ५ दिनको हातखुट्टा चलाउने अभ्यासले उनको कुँजिएको शरीर खुल्ला भएको छ । अहलिे त उनी सामान्य जस्तै देखिन थालेकी छिन् ।
शरीर कुँजिएकोले घर बाहिर निस्कंदा सधै साथी चाहिन्थ्यो, बोली नफुट्ने कारणले बोल्न पनि सक्थिनन् । अहिले भने उनी घरबाट एक्लै बाहिर निस्कन सक्ने भैसकेकी हुन् । उनले बोल्न पनि थालेकी छिन् । उनको बोली सामान्य जस्तो भैसकेको छ ।
‘हामीले सामान्य सहयोग र सहजीकरण मात्रै गर्दा पनि उनको स्वास्थ्यमा ठूलो सुधार भयो’ बरुवालले भने, ‘अहिले त बोलाएको ठाउँमा एक्लै गएर आफ्नो समस्या र उपचारबारे बताउन सक्ने हुनुभयो ।’ २७ वर्ष पुगेकी कुँवरले अब आफ्नो सबै काम आँफै गर्न सक्ने भएकी छिन् । ११ बर्षको उमेरमा लडेर घाइते भएकी कुँवर २७ बर्ष पुगेपछि आँफै बोल्न, हिड्न र पढ्न सक्ने भएकी हुन् । छोरीको अबस्था सुधार भएपछि बाबु थमबहादुर पनि निकै खुसी छन् ।
‘यतिको सुधार हुन्छ भन्ने सोचेका थिएनौं, धेरै खुसी लागेको छ’ उनले भने, ‘परियोजनाले पनि हामीलाई गुन लगायो ।’ परियोजनाले अन्य अपांगता भएकाहरुको उपचारका लागि पनि नियमित सहजीकरण गर्दै आएको छ । कुँवरले उच्च शिक्षा समेत पढ्ने चाहना राखेकी छिन् । ‘अब त पढ्न र पढाउन पनि सक्छु’ उनले भनिन्, ‘कम्प्युटर समेत चलाउन सक्ने गरी हातका औंला चल्न थालेका छन् ।’ १० हजारको सहयोग पाउँदा १५ बर्ष कुँजिएकी मेरो स्वास्थ्यमा सुधार भएको हो ।